(Aanvanklik) Kraglose Vrydag

VRYDAG 30 APRIL 2004

Dis Vrydagoggend om 10:09 en die krag is af. Spaces that severely affect perception of reality, and spaces that alter mood. As deel van my Anti-Beuselagtigheidsliga se program gaan ek ’n Nasionale Baardmaand reël, waartydens mans – en vrouens as hulle wil – sal onderneem om vir ’n maand lank nie te skeer nie. Nou dat ek daaraan dink, ’n anti-grassnyer beweging klink ook na ’n fantastiese idee. Een van die redes hoekom ek altyd aangetrokke is tot ambisieuse planne is omdat die “storie” soveel beter is, en die inspirasie waarde soveel meer as om veilig te speel. Musiek kan ook tot ’n groot mate jou belewenis van die werklikheid affekteer.

die krag is afgesny, so dan skryf ek maar ’n gedig

nog ’n paar gedigte binne my
sou ek so miskien die reëls oorskry?
as ek ’n klomp gedagtes bymekaar moet flans
sonder om te wag op die gebruiklike woestyn of krans

geluk is brood en botter
liefde – my ongebore seun en dogter
onkunde ’n kennis, en kennis is my vriend
hoop die meester wat ek graag wil dien

inspirasie word dan plegtig opgeroep
beter rymstruktuur is wat ek soek …

wetenskap, een

vanoggend breek die voorbladnuus
oplaas is dood nie meer te vrees nie
ons eie vlees kan ons nou kies
en dit dan vries, om later voort te leef!

wetenskap, twee

die lewe is soos wetenskap
liefde een plus een
verdriet ’n kleiner syfer, skat
as jy moet gaan, my los alleen

ons tel die goeie bymekaar
trek af die negatief, my lief
want wiskundig is dit tog te raar
om al die elemente bymekaar te skaar

’n goeie lewe is soos wetenskap
vriendskap, liefde, haat so min
as moontlik vir ’n hoopvolle begin
al verwar die einde met verlies, en somtyds min gewin

______________________

Die rebelle kry stry – maar dis net ’n stilte voor die storm

DONDERDAG 29 APRIL 2004

Hoekom sal ek ’n viermaand werksvakansie wil vat eerder as om “permanent” terug te gaan? Anders gestel, wat is die voordele van ’n viermaand werksvakansie bo volle repatriasie?

Die onderwerp van “huis toe gaan” is teen hierdie tyd so gelaai soos ’n kraal vol varkkak – ek kan omtrent nie my voet in dié of daai rigting sit nie, dan trap ek in iets. Dapper, en vol ongeskikte waagmoed gaan ek egter weereens probeer om iets te sê oor hierdie netelige aangeleentheid.

Om al my bokse te pak, dit een-vir-een agter my fiets aan te sleep poskantoor toe, ’n paar duisend rand te spaar, die helfte van my klere weg te bliksem en die ander helfte aan te trek vir ’n vyftien uur vlug sodat ek my tasse vol CD’s, VCD’s, foto-albums en boeke kan pak, en dan te arriveer in die Hoëveld met groot ambisies is, in een woord, romanties.

Nou, dit sou fatale kritiek gewees het teen die Volle Repatriasie idee as dit nie was vir die feit dat dit juis sulke romantiese, onverantwoordelike idees is wat my vul met rewolusionêre drif nie. Ek moet egter ’n nare werklikheid in die gesig staar, naamlik dat ons graag karikature van onsself kultiveer wat ons beter in ons eie oë laat lyk as die feilbare, en soms onromantiese, alles-behalwe-held figure wat ons werklik is.

Is ek desperaat om te glo dat ek die onverantwoordelike, romantiese rewolusionêr kan wees, nie net in die oë van ander of as ’n karakter in my eie boek nie, maar sodat ek meer respek vir myself kan hê? Want weet ek tog nie alte goed dat die ware ek veel nader is aan die beeld van die Versigtige Burokraat eerder as dié van die Rewolusionêre Held nie?

Ek sal besete wees met ywer en drif as ek in werklikheid soos ’n mal heldfiguur op die dak moet klim en kan uitgil: “Ek gaan huis toe! Met fokkol geld! Ek gaan my eie digbundels uitgee, en vir al die suckers in die straat pitte druk! Ek sal vir weke daarna Stukke Skryf Waar Al die Woorde Met Hoofletters Begin. Ek sal Lenin quote, en Jean-Jacques Rousseau, en Karl Marx.

En dan sal my laaste aand in Kaohsiung aanbreek. Ek sal in ’n leë woonstel tot lank na middernag na die plafon lê en staar. Ek sal my sigarette tip in ’n leë Coke blikkie. Ek sal die volgende oggend – voor ’n besete taxi-bestuurder met my lughawe toe jaag – vir oulaas by McDonald’s breakfast gaan koop, en depressief glimlag as die mooi meisie, onbewus van die realiteit, vir my in Engels probeer sê, “C U, A-gên …”

Op daai oomblik sal ek besef dis werklik. My tyd van rondspeel in die verste uithoeke van die planeet is verby. It’s time to face my enemy. En die Rooi Held sal nêrens in my binneste te vinde wees om my moed in te praat nie.

Is ek ’n sucker vir my eie propagandistiese toesprake? Is ek desperaat om Groot Planne te formuleer omdat dit so NIE mediocre is nie? Raak ek soms so terneergedruk oor my lewe in Taiwan dat ek myself vermaak tot amper in die afgrond oor planne wat in werklikheid nie so goed is nie?

Waar trek ’n mens die lyn tussen om aan die een kant verantwoordelik te wees teenoor jouself, om jou eie ware karakter, jou eie werklike vrese te konfronteer en te erken al is jy hoe verleë daaroor, en om aan die ander kant tog soms dinge te doen in die geloof dat dit sal uitwerk?

Ek vereis nie waarborge dat alles presies sal uitwerk soos ek dit verwag nie. Ek is nie bang om ’n bietjie te suffer nie. En ek is regtig nie gepla oor middelklas gemak of aansien nie. Maar ek verloor soms my grootste vennoot in die lewe, naamlik die vermoë om myself te motiveer, wanneer ek my hand oorspeel het. As die begeerte eers by my posgevat het om te verdwyn, om êrens in ’n gat te gaan kruip waar niemand my verleentheid kan aanskou nie, kan ek aan niks anders dink nie.

As ek eindig in ’n situasie in Suid-Afrika waar ek myself moet verduidelik (“Die planne het so goed geklink in my sitkamer in Taiwan,” sal ek dink terwyl ek my kop skud in ontkenning vir die nare werklikheid), as ek my besluite, en my oortuigings en aksies die heeltyd moet verdedig, sal daar nie veel tyd wees vir sosiale kritiek nie, en nie veel energie of motivering om te kritiseer wat ek so gereed is om hier en nou te kritiseer in my “hoofkwartier” in ’n veel veiliger omgewing nie.

Ek vra dus weereens, wat is die verskil tussen, a) om al my goed te los waar dit is, vir twee maande Suid-Afrika toe te gaan, dinge uit te kyk sonder om langstaande onsekerhede te ignoreer, en dan weer terug te kom na Taiwan vir ’n paar maande; en b) om al my goed te pak en, sonder om eers die spreekwoordelike naam of plek uit te sorteer, ’n lewe te begin in my eie land wat ek sal kan handhaaf-en-hou till death do us part?

’n Volgende vraag: Wat kwalifiseer as ’n radikale, dog onverantwoordelike plan? Antwoord: Enige van my planne die afgelope paar maande kwalifiseer as presies dit – ’n plan wat sê dat ek moet teruggaan met wat ek het, in die geloof dat “dinge sal uitwerk”.

Het dinge uitgewerk in die eerste van my radikale, onverantwoordelike planne toe ek in 1991 Kaap toe gegaan het? My persoonlike dogma dikteer ’n positiewe antwoord, maar die waarheid is nie so eenvoudig nie. Of moet die blote feit dat ek wel aan die einde gegradueer het aan my gunsteling universiteit alle ander oorwegings uit die pad vee?

Het my besluit om in 1998 Korea te verlaat, en meer spesifiek om ’n moontlike toekoms in Johannesburg te gaan soek, uitgewerk? Moet dit weereens goed genoeg wees dat ek nie een aand in die straat geslaap het nie, of dat ek nooit nodig gehad het om oorskiet mieliepap uit asdromme te krap nie? As dit al vereistes is vir ’n plan om te werk, hel, dan kan ek môre (of dan “einde Junie”) teruggaan.

As my vereistes ’n bietjie fancier is, dan moet ek noodwendig tot die gevolgtrekking kom dat om terug te gaan Suid-Afrika toe in 1998 inderdaad nie uitgewerk het nie. Hoekom nie? Omdat ek nie geweet het hoe ek ’n inkomste gaan verdien nie, ek het nie genoeg geld gehad om my eie behoeftes te cover vir langer as twee maande nie, en ek het nie naastenby ’n idee gehad van wat ek met my lewe wou doen nie. (Ek het wel ’n baie goeie idee gehad van wat ek nie met my lewe wou doen nie.) Toe ek na twee maande van rondkuier wel begin werk het in Johannesburg, het ek dit gedoen in die goeie geloof dat dit orraait sal wees. Dit was nie. Die werk was vervelig. Ek het nie geld gehad om behoorlike kruideniersware te koop nie. Ek het nie geld gehad vir sosiale drankies nie. Ek het nie ’n kar gehad nie. Ek moes ses-uur in die oggend opstaan, en dan fietsry kantoor toe. Ek het met tandpyn gesit vir weke lank omdat ek nie kon bekostig om tandarts toe te gaan nie. En het ek al genoem dat die werk vervelig was? Die werklikheid van daai paar maande in Johannesburg is een van die grootste faktore wat my al vir meer as vyf jaar vasgekluister hou in Taiwan.

Natuurlik het baie verander sedert die eerste keer wat ek myself gerepatrieer het terug na my eie land toe. Nie net het ek uitgesorteer wat ek wil doen met my lewe nie, ek doen dit reeds. Ek is ook werklik nie meer gepla oor die skyn van middelklas aansien nie – en ek verstaan die redes daarvoor. Verder is ek besig met etlike kreatiewe en kommersiële projekte wat ek hier kan toemaak op ’n Donderdagaand, en teen die Saterdagmiddag in Bronkhorstspruit kan voortsit asof ek net ’n bietjie TV gekyk het vir twee dae lank. Laastens weet ek wie ek is, en ek het die (literêre) dokumente om dit te bewys.

Wat is dus die probleem? Wat is die redes vir my onwilligheid om weer ’n radikale, onverantwoordelike plan te waag?

Soos almal het ek vrese, presies die tipe dinge wat ek onder die mat invee met die ambisieuse portrette van Rewolusionêre Karikature wat ek aan myself probeer afsmeer. Ek is net ’n mens; die Rooi Held is veel meer as dit. Ek is bang dinge werk nie uit nie; die Rooi Held gee nie ’n fok om nie. Ek is bang my geld raak op, en ek moet weer ’n bywoner word in vriende of familie se huise; die Rooi Held herinner my dat ek ’n bywoner sal wees met ’n vuil baard wat soos ’n vryheidsvlag in die wind sal wapper, en dat gedigte “regtig baie beter lyk op toiletpapier as in daai fancy notaboeke waarvoor jy so lief is”.

My grootste vrees is dus nie dat ek weer onseker sal wees oor wie ek is, of oor my waarde in die Groter Beskouing Van Dinge nie. My grootste vrees is nie dat mense my sal aanstaar in die Spar en sal dink ek is ’n boemelaar nie. My grootste vrees is om my selfrespek te verloor, en dit gebeur as jy nie vir jouself kan sorg nie. En wat het jy nodig om te sorg dat jy ten minste in jou eie behoeftes kan voorsien? Geld. Genoeg daarvan.

Wat my terugbring by die onbeantwoorde hoofvraag van hierdie stuk: Wat is die verskil tussen ’n “werksvakansie” aan die een kant, en aan die ander om Soos ’n Held Terug Te Keer Na Die Land Van My Geboorte? Die verskil is geld. Met laasgenoemde opsie is dit van allergrootste belang om oor voldoende kapitaal te beskik vir ten minste ’n paar maande om die onderneming ’n redelike kans op sukses te gee. ’n Werksvakansie, aan die ander kant, is ligter op die gemoed, en ligter op die beursie. Ek kan my familie se geselskap geniet vir meer as net die duur van ’n gewone vakansie, maar met die gemoedsrus dat as my agterent begin juk, dit nie verhoudings hoef te versuur, of my moraal tot so ’n mate hoef te beïnvloed dat ek die Rooi Held voor ’n aankomende trok wil in smyt nie. Minder kontant sal ook benodig word om ’n werksvakansie te finansier as wat die geval sal wees met volle repatriasie.

Die intelligente leser mag dalk teen dié tyd wonder wat presies ’n “werksvakansie” sal behels. In kort beteken dit dat al my besittings in Taiwan sal bly, en ek derhalwe Suid-Afrika toe gaan om in die eerste plek vakansie te hou, en in die tweede plek dat ek geld sal verdien terwyl ek op vakansie is.

Die nuuskierige – en verantwoordelike – leser mag dalk ook wil weet hóé ek geld sal maak vir net twee of drie maande op ’n slag voor ek weereens landuit vlieg. Ek glo dit is voldoende om te sê dat daar ’n antwoord op hierdie vraag is – en dit behels nie enige onwettige of immorele aktiwiteite nie, net vir die rekord.

’n Ander vraag mag dalk wees hoe dit my sal beïnvloed as ’n sogenaamde werksvakansie beter uitwerk as wat ek gereken het, en ek begin wens ek het nie al my boeke en beddegoed in Taiwan gelos nie. As dit gebeur … wel, dan kan ek terugkom Taiwan toe met die drif van ’n rewolusionêre held, begin inpak die oomblik as ek my woonstel betree, en vir die laaste paar maande op my bokse slaap voor die Glorieryke Finale Terugkeer Na My Geboorteland.

’n Paar dae gelede het ek in ’n notaboek verwys na die stryd tussen die werksvakansie idee en volle repatriasie as ’n stryd tussen twee teenoorstaande ideologieë, twee verskillende planne, twee verskillende leefwyses, elkeen met sy eie sterk- en swakpunte. Ek het verder gemeen dit verteenwoordig ’n verdeling van die “Rebelle magte” in faksies van Links en Regs. Laasgenoemde sê “Kompromitteer”. Eersgenoemde sê, “Geen kompromie. Gaan terug, stry die goeie stryd, kerf ’n nis uit, handhaaf en hou.”

Ek het myself skaamteloos probeer manipuleer om te gaan vir die “dapper” opsie, om nie bang te wees vir onaangename gevolge nie, om nie soos ’n lafaard te kompromitteer met fancy idees soos “werksvakansies” nie.

Wat kan ek tog nou sê? Die rooi held is ’n sissie …

______________________

Oorspronklike begin van die SLOTHOOFSTUK

MAANDAG 26 APRIL 2004

[Ek het op hierdie Maandag aan die einde van April 2004 ’n elektroniese dokument met teks begin vul wat uiteindelik die SLOTHOOFSTUK sou word. Die volgende paragrawe – wat ’n ou tema aanraak – was dus die oorspronklike begin van wat ek gereken het die laaste stuk sal wees van die “Persoonlike Agenda” projek.]

Die idee van “ballingskap” is steeds ’n bruikbare konsep om te verduidelik – aan myself, meer as aan enige leser van hierdie teks – wat ek die afgelope tien jaar van my lewe gedoen het.

Ek het onlangs gereken dat my ballingskap in werklikheid begin het toe ek teruggekeer het van ’n vyf-week besoek aan Europa in 1995. Van die dag wat ek weer my voete op Republiek grond gesit het, het ek myself soms onbewustelik, en soms doelbewus gedistansieer van die wêreld om my – ’n geval van, “Ek is nie regtig hier nie. Ek is eintlik op pad êrens heen …”

In 1995 het ek besef dat die tyd wat ek vir jare al gevrees het, aangebreek het. Ek moes begin om meer geld te maak as wat ek verdien het met deeltydse werk as ’n student, want ek moes die post-universiteit wêreld van verantwoordelike volwassenes betree. Ek het ook geweet my stryd was elementêr: dit was óf geld verdien, óf boemelaarskap.

Om alles ’n bietjie te kompliseer, het ek ook gely onder die ietwat verwaande oortuiging dat ek “spesiaal” is, dat om “net” ’n konvensionele lewe na te streef sal beteken dat ek die eintlike doel van my lewe sal mis.

Twee jaar in Korea en meer as vyf jaar in Taiwan was hoe ek probeer het om verantwoordelik te wees sonder om vasgevang te word in die “rat race” – of dan, my eie oorvereenvoudigde beskouing daarvan, en terselfdertyd te poog om uit te sorteer presies wat die doel en sin van my lewe is, of veronderstel is om te wees.

Dit was ’n lang reis; nie so lank of moeilik soos ons voormalige legendariese president s’n nie, maar lank genoeg in my eie boek – by wyse van spreke.

Wat is hierdie boek waarvoor jy, die leser, soveel ure se vermaak opoffer? Is dit die moeite werd om te lees van my soeke na identiteit? Is dit interessant om te lees oor planne wat vir geen persoon buite my intieme binnekring van enige waarde is nie?

Hierdie boek is uiteindelik ’n klein venstertjie op die lewe van net nog ’n mens-dier, in meer opsigte soos jy as wat jy dalk bereid is om te erken in helder daglig. Dit is ’n storie wat handel oor één persoon se soeke na identiteit, na sy plek in die wêreld, en na wat vir hom belangrik is.

As ek nooit hierdie boek geskryf het nie, sou die wêreld heel moontlik dieselfde daarna uitgesien het as nou. Geen aardskuddende ontdekkings is gemaak nie. Geen bisarre staaltjies is vertel wat dalk vermaaklik kon wees nie. In bleker oomblikke kan mens selfs sover gaan om te sê dat hierdie hele literêre projek ’n mors van tyd was – in die Groter Beskouing van Dinge.

Die waarheid is egter dat ons daaglikse bestaan soms ver verwyderd voel van die Groter Beskouing van Dinge. Ons leef in die wêreld van vrot melk en kinders wat skree en vals musiek. Ons leef in ’n wêreld waar misdadigers wegkom met hulle kriminele dade, waar mense noukeurig bou aan kaarthuise wat deur ’n kil windjie omgewaai word die oomblik as hulle anderkant toe kyk om te sien hoe die son ondergaan. Dit is in hierdie wêreld waarin ek die afgelope tien jaar gesit en skryf het, en dit is in hierdie wêreld waar ek my heil moet vind.

Is my boek dus belangrik? Ja, want ék dink dis belangrik.

Dink jý hierdie boek is belangrik? Omdat ek nie my brood moet botter met geld wat ek verdien uit hierdie materiaal nie, kan ek eerlikwaar sê dat dit nie saak maak wat enige iemand daarvan dink nie. Dit is geskryf. Dit kan gelees word. Dis belangriker as ’n Koreaanse resepteboek in die gemiddelde Suid-Afrikaanse kombuis, maar minder belangrik as die Bybel. As enige iets waarde kan hê afhangende van die persoon of die situasie, dan kan enige iets wat enige iemand skryf oor sy of haar eie lewe, waarde hê.

So is dit dan ook met hierdie literêre projek.

Ek sit wel aan die einde met nuwe vrae, wat ek [aanvanklik] gereken het ek nie gaan vermeld in hierdie laaste hoofstuk nie [maar wat sover reeds genoem is in enkele aantekeninge]. Die vrae sluit aan by van die vraagstukke wat ek gedink het ek vir myself opgelos het deur die jare, maar wat teruggesluip het in die middel van die nag met skrikwekkende nuwe formulerings.

Hoe, om een voorbeeld te noem, definieer ’n mens die “self”? “Vind” jy jouself, of besluit jy wie jy wil wees, en word dit dan?

Hoe definieer ek konsepte soos “huis” en “plek” wat so gereeld gebruik is in hierdie bladsye, en wat mens altyd veronderstel almal op dieselfde wyse verstaan?

En nou dat ons op hierdie punt is, wat moet mens maak met die idee dat die raamwerk en beperkinge van taal van allergrootste belang is in filosofiese vraagstukke? Beteken dit “ek” is veel meer ’n produk van my kulturele herkoms, en veel meer afhanklik van veral die Afrikaanse en Engelse taalgemeenskappe as wat ek voorheen vermoed het? Sekerlik kan mens ’n bewussyn hê van die “self” sonder taal, dan nie? Maar kan ’n mens uitdrukking gee aan jou selfbewussyn as jy nooit ’n taal bemeester het nie, as jy nooit deel was van ’n gemeenskap wat ooreenkom oor die betekenis van die klanke waaruit ’n taal bestaan nie?

Wat is die mens dan, anders as ’n hoogs ontwikkelde soogdier?

En hoekom, terloops, is dit so belangrik om meer te wees as net nog ’n soogdier? Ek meen, eerder ’n soogdier as ’n reptiel, reg? Of is ek snobisties?

______________________

Ek besit sewe onderbroeke …

SONDAG 25 APRIL 2004

Stelling: Ek het ’n plek, ’n huis nodig gehad ten einde te kon weet wie ek is.

Vermoede: Miskien het mens ook besittings nodig om te kan sê wie jy is – soos ’n versameling van amper 200 flieks wat sê, “Ek hou van movies,” of wat bevestig wat jy beweer jy is, of waarvan jy hou.

Vraag: Is die ideaal om sonder plek, en sonder besittings te kan sê, en te weet wie jy is?

Opvolgvraag: Wat anders definieer identiteit? Verhoudings, waarmee jy jou tyd verwyl elke dag, wat jy doen vir geld, waaraan jy glo, waaroor jy meeste van die tyd gesprekke voer …

Bogenoemde lei tot ’n interessante vraag: As jy geen tuiste het nie, geen besittings nie, geen vriende of familie nie, as jy nie veel doen terwyl jy wakker is nie, niks doen om geld te maak nie, jy’t geen godsdienstige oortuigings nie, as jy nooit enige gesprekke voer of reageer op iemand anders se spraak nie, wie is jy dan? Wat is jy?

As jy jouself bevind in ’n stedelike omgewing, jy oor geen kapitaal beskik nie, geen huisvesting van jou eie het nie, geen inkomste verdien nie, en daagliks net genoeg doen om fisies aan die lewe te bly, kom dit in die praktyk daarop neer dat jy uit asdromme eet (wat beteken jy’s ’n “boemelaar”), of kos bedel (’n “bedelaar”), en dat jy elke nag slaap waar jy naastenby beskerm is teen die elemente (weereens ’n “boemelaar”).

Dus, as jy nie ’n tuiste het nie, geen besittings het nie, geen verhoudings met enige iemand het nie, aan niks glo nie, as jy slegs ’n bietjie moeite doen een of twee keer per dag om ’n paar eetbare stukkies oorskiet en ’n bietjie vloeistof te vind voor jy weer gaan lê op enige plek waar jy jou lyf kan uitstrek, niks doen vir geld nie, en nooit praat of reageer as iemand met jou praat nie, word jou identiteit noodwendig gedefinieer deur al bogenoemde, en die gemeenskap neem dit dan op hulself om jou te definieer as sulks.

In meeste gevalle sal die eindresultaat wees dat jy ’n “boemelaar” genoem sal word, en so aanvaar sal word in en deur die gemeenskap. Omdat jy dus misluk het daarin om jouself op ’n soortgelyke wyse te definieer as hoe meeste ander mense hulself definieer – naamlik, om jouself in bekende kategorieë te plaas en deur elemente van identiteit te gebruik wat bekend is aan meeste mense in die gemeenskap, sal jy geplaas word op die laagste trappie van die sosiale hiërargie.

Kan mens dan anders as om af te lei dat woning, besittings, verhoudings, oortuigings, aktiwiteite (kreatief en andersins), en woorde en reaksies noodsaaklik is vir ons om te kan wéét wie en wat ons is, en om onsself op verstaanbare wyse te kan “aanbied” aan die Gemeenskap?

Wie is ek dan? Kom ons kyk: In terme van aardse besittings, is ek die trotse eienaar van sewe onderbroeke, twee langbroeke, ’n paar hemde en ’n paar tekkies, ’n paar meubelstukke, ’n rekenaar, ’n notaboek en vyf penne (twee bloues, twee rooies en ’n swarte); ek woon in my sitkamer; ek droom van ’n verhouding met Marilyn Monroe se Taiwannese niggie; ek koester geen geloof in dogmatiese religie nie; ek skryf boeke wat nooit geld sal maak nie; ek reageer net as iemand nonsens praat, en sê andersins nie veel nie …

______________________

Insigte uit twee movies

SATERDAG 24 APRIL 2004

Insigte uit Fight Club

[Fight Club is ’n 1999-movie met Brad Pitt en Edward Norton waarin hulle/hy ’n “fight club” begin, waar mans – soos die gesegde gaan – weer mans kan word. Uiteindelik ontwikkel die fight clubs tot ’n stedelike terreurorganisasie wat chaos saai, en onder andere die kredietkaart maatskappye se hoofkantore opblaas.]

Handige opmerking oor identiteit: “I flipped through catalogues, deciding which dinner table would best define who I want to be …”

Sê Brad Pitt se karakter, Tyler Durden: “I say ‘never be complete!’ I say ‘Stop being perfect!’ I say ‘let’s evolve, let the chips fall where they may!’”

Opmerking: To do so (to throw your hands in the air and “letting go”) would inevitably affect how the “chips” would fall. You thus still manipulate the outcome of your “evolution”.

Edward Norton se karakter aan sy kollegas wat hom aanstaar in die kantoor: “Yes, these are bruises from fighting. Yes, I am comfortable with that. I am enlightened.”

Altyd ’n goeie een: “… working jobs we hate, so we can buy shit we don’t need. We’re the middle children of history – no purpose or place, no great war or depression. Our Great War is a spiritual war. Our Great Depression is our lives.”

En ’n goeie vraag (miskien spesifiek vir mans, maar dieselfde kan gevra word oor ’n goeie redenasie met ’n tweede party): “How much can you know about yourself if you’ve never been in a fight?”

Die punt, aanvanklik, was dat deelname aan vuisgevegte, wen of verloor, aan die mans selfrespek gegee het. Dit was hoekom, toe ’n groterige ou in die bus klim en die twee hoofkarakters stamp in die verbystap – doelbewus, en met ’n houding dat hy nie ’n duit omgee nie, hulle nie gereageer het nie, omdat dit nie hulle selfrespek skade aangedoen het nie.

“Tyler Durden” was ook gerespekteer deur die ander mans, nie omdat hy die beste fighter was nie (almal het verloor van tyd tot tyd), maar omdat hy fisieke pyn kon verduur, en nie fisieke konflik gevrees het nie.

Tog, om nie fisieke konflik te vrees nie, kan tog godsonmoontlik nie die enigste standaard wees vir manlikheid nie?! Hoekom is dit egter steeds so belangrik? (En ek vra dit met heelhartige erkenning dat ek nie groepeer onder dié wat kwyl van afwagting vir ’n goeie vuisgeveg nie.)

Dis steeds belangrik omdat, a) ons steeds nie te ver van ons primitiewe genetiese voorsate af is nie, en/of b) vrees vir fisieke konflik dui op iets anders, naamlik vrees vir pyn, en die eindresultaat van ondraaglike pyn, die dood.

Weet egter dat jy sal sterf … maar ons hou tog vas aan die lewe vir so lank as moontlik.

Vrees vir fisieke konflik ondermyn uiteindelik ’n man se beeld as een wat kan beskerm. Dit dui ook op ’n vrees vir verleentheid, waarop onvermoë om homself te kan handhaaf tydens fisieke konflik, sal uitloop. Dit sal ook die man ontbloot, as’t ware, as die magtelose figuur wat hy heel moontlik reken hy is.

Insigte uit Altered States

[Altered States is ’n 1980 wetenskapfiksie film waarin die hoofkarakter, vertolk deur William Hurt, gebruik maak van verskeie metodes om terug te keer na sy oorspronklike genetiese vorm. In die proses was hy ook vir een nag ’n aap-mens. Die eerste aanhaling verwys na die betrokke aand.]

“I was utterly primal. I consisted of nothing more than the will to survive, to live through the night, to eat, to drink, to sleep. It was the most supremely satisfying time of my life.”

[Die tweede aanhaling kom uit die einde, nadat hy geslaag het daarin om sy oer-vorm te bereik.]

“I was in that ultimate moment of terror that is the beginning of life. It is nothing – simple, hideous nothing. The final truth of all things is that there is no final truth. Truth is transitory. It is human life that is real.”

______________________