BrandSmit.net

SATERDAG 25 FEBRUARIE 2012

Ek sit vanmiddag op die moltrein op pad huis toe. In die venster oorkant my sien ek die weerkaatsing van ’n jong vrou, twee sitplekke van my af. Ek merk op dat sy ’n reusagtige pienk roller op haar voorkop het, in plek gehou deur ’n sliert hare wat om dit gedraai is.

Een moontlikheid, skiet die gedagte deur my kop, is dat sy ’n modeslaaf is. ’n Jaar gelede het die breë samelewing, insluitende modeslawe, dit as belaglik beskou om rond te loop met ’n groot pienk kruller vasgeplak teen jou voorkop. Toe, uit die bloute, daag ’n gesagsfiguur in die modewêreld by ’n modeskou op met een op haar voorkop, en sedertdien het elke dissipel van die gesagsfiguur wat sy of haar sout werd is, die tendens slaafs nagevolg.

Indien dit die geval is, indien die jong vrou inderdaad ’n slaaf is vir alles wat modieus is, het ek nie veel agting vir haar nie, want sy is duidelik nie iemand wat vir haarself dink nie.

(Ek het ook gewonder wie aan die einde bepaal wat belaglik is. Ek druk elke dag ’n stuk lap op my kaal kop en noem dit ’n keps. Is dit nie belaglik nie?)

Die tweede moontlikheid, dink ek toe, is dat sý die een is wat die modeneiging begin het – of in die proses is om dit te begin. Dit sal beteken sy kyk nie na die arbitrêre belaglikhede wat ander mense aanvang en volg dit dan slaafs na omdat die persoon gesien word as ’n gesagsfiguur nie.

Is dit die geval, sal my beskouing van haar betekenisvol styg. Sy sal dit duidelik gemanifesteer het dat sy iemand is wat vir haarself dink en haar eie besluite neem, en dan verskyn in die openbaar op ’n manier waarin sy glo en wat sy goedvind – al sien ander dit, vir eers, as belaglik.

Soos ons Formosa-stasie nader, kyk ek een laaste keer in die rigting van my potensieel interessante medepassasier. Ek sien die roller is weg. Dit het blykbaar net ’n praktiese doel gedien.

’n Half-minuut later staan sy deur se kant toe, en ek kry vir die eerste keer ’n behoorlike kans om na haar te kyk – maar net vir ’n oomblik, want toe die deure oopskuif, druk sy effens verby ’n ander passasier. Kort daarna verdwyn sy in die stroom mense in, met haar kuif wat nou met so ’n astrante boog wegstaan van haar voorkop af.

Nota aan myself, dink ek toe: Aannames oor mense voor jy die hele storie ken is dalk nie vreeslik slim nie, maar ten minste is dit beter as om na jou eie weerkaatsing te staar in die moltrein se venster.

______________________

WOENSDAG 22 FEBRUARIE 2012

Een van die min populêre frases wat ek aanhang soos ’n universele waarheid, is dat mens nooit moet opgee nie. Ek glo dit nou al vir baie jare, en resiteer dit gereeld aan myself asof dit gebed is. Almal wat ek respekteer wat enige iets te sê het oor die lewe, bevestig dit ook. Jy gee nie op nie. Jy mag nooit, ooit opgee nie. As jy opgee, is dit verby. Jy sit plakkate teen jou mure op wat jou daaraan herinner. Jy koop vir jou T-hemde met bewoording wat dit bevestig. Jy stuur skakels aan na video’s wat dit preek. Jy deel kort stories op Facebook sodat ander mense dit nie dalk vergeet nie. En as dit nodig is, skryf jy dit met ’n swart pen op jou tekkies se sole: “Never give up.”

Die opgee waarna ek hier verwys, is die fatale tipe, die eksistensiële tipe. Ek verwys hier na ’n besluit om nie meer dinge te doen nie – jy’s klaar met alles, klaar met probeer.

Tog, ten spyte van die lewensnoodsaaklike oortuiging wat so na aan ’n mens se hart lê, het jy soms nie veel van ’n keuse nie. Verskil is, dit wat jy opgee is nie lewe nie, en dit beteken nie dat jy nooit weer sal probeer nie.

Soms moet ’n mens opgee op dinge wat nie meer werk nie, of nog nooit regtig gewerk het nie. Soms gee mens op op ’n verhouding, of op ’n huwelik. Soms, na jy jare lank probeer het om uit te hou by ’n maatskappy want die hemel alleen weet jy’t die geld nodig gehad, gee jy op. Jy bedank, en vee jou hande af aan iets waaraan jy jou bes gegee het om te laat werk. En soms los jy die stuur van projekte wat jy oor ’n duisend klipperige paaie gery het. Jy los die stuur, maak jou sitplekgordel los, en spring uit die kar uit voor dit oor die afgrond stort.

Want soms moet mens opgee om te oorleef.

______________________

WOENSDAG 3 AUGUSTUS 2011

Daar is nie genoeg vir almal in Suid-Afrika nie – nie genoeg voedsame kos nie, nie genoeg kontant vir almal om ’n bietjie geld in die bank te hê nie, nie genoeg huise vir almal om veilig en warm te slaap nie, nie genoeg klere vir almal om goed te voel oor hoe hulle in die openbaar verskyn nie, nie genoeg werksgeleenthede vir almal om ’n leefbare inkomste te verdien nie, nie genoeg hospitaalbeddens vir al die siekes en beseerdes nie, en nie genoeg goed toegeruste klaskamers vir almal se kinders om ’n goeie opvoeding te kry nie. Honderd jaar gelede was daar nie genoeg vir die Engelse EN die Afrikaners, of die Boere nie. Vyftig jaar gelede was daar nie genoeg vir die wittes EN almal wat nie wit was nie. En vandag is daar nie genoeg vir AL die mense wat swaargekry het onder die vorige bedeling nie.

So, as jy geld gemaak het onder die vorige bedeling – ongeag van ras, en jy kon daaraan vashou, is jy in. So ook as jy die regte besigheid- en politieke verhoudings opgebou het die afgelope vyftien tot twintig jaar, en die kontant stroom onbeheersd in jou bankrekeninge in. Jy het duidelik die regte dinge gedoen, en/of die regte mense geken – ook jý is in.

Vir die res, blank en arm in ’n plakkers-karavaanpark, swart en arm in plakkerskampe of op gehuggies êrens op die platteland, en alle ander kleure wat nie blank of swart is nie maar ook arm, is daar doodgewoon NIE GENOEG NIE.

Daar sal gepraat word. Daar sal pleisters op gebreekte bene geplak word. Maar aan die einde van die dag bly hierdie realiteit: Daar is eenvoudig nie genoeg vir almal nie. (Of is daar?)

DONDERDAG 29 DESEMBER 2011

Ek verstaan dat daar nie genoeg is vir almal nie. Maar dit is nie die enigste probleem nie. Selfs as jy slaag daarin om ’n meer regverdige verspreiding van hulpbronne te bewerkstellig, sal ’n deel van die bevolking uiteindelik hulpbronne en geleenthede verspil, óf weens gebrek aan opleiding, óf ’n gebrek aan wilskrag, óf ’n gebrek aan talent, of weens ’n kombinasie van hierdie faktore.

Dan sal daar mense wees wat yweriger en vindingryker sal wees. Hierdie mense sal binne ’n generasie of twee op die hoogste vlak van die samelewing wees, as beide heersers en voorste begunstigdes van geleenthede.

Een of twee generasies later sal die nageslag van diegene wat minder goed presteer, onreg protesteer en hulle protesbaniere voorberei om ’n regverdiger samelewing te vereis – ’n meer gelyke verspreiding van hulpbronne.

Teenargument: Verdien die lui, talentlose, verbeeldinglose nageslag van suksesvolle vroeë geslagte beter onderwys en beter geleenthede as die hardwerkende, talentvolle en bekwame nageslag van minder suksesvolle vorige geslagte?

______________________

DONDERDAG 3 NOVEMBER 2011

Hou op om met elke man en vrou op straat te baklei.

Hou op om met elke persoon wat jy teëkom ’n argument aan te knoop.

Hou op om elke geleentheid wat jy kry aan te gryp om rusie te maak.

Hou op om die hond te wees wat elke kat jaag wie se reuk die wind na hom toe aanwaai.

Hou op om die hond te wees wat by ieder en elke boom op blaf, of daar ’n kat in is of nie.

Stry die stryd waar jy ’n redelike kans het om te wen.

VRYDAG 23 DESEMBER 2011

As mens in ’n betekenisvolle verhouding is … Of, kom ek maak dit meer persoonlik. Ek vind my verhouding met Natasja maak dit vir my makliker om myself toe te laat om gelukkig te wees. Die rede is omdat ek weet die geluk van die vrou wat ek liefhet en vir wie se welsyn ek omgee, hang tot ’n groot mate daarvan af of ék gelukkig is.

As jy nie jouself toelaat om gelukkig te wees nie, gaan die mense naaste aan jou geaffekteer word daardeur. As jy omgee vir die mense naaste aan jou, as jy opreg hoop dat hulle daaglikse bestaan ’n graad van geluk sal insluit, sal jy jouself dit vergun om gelukkig te wees.

Dis die onbaatsugtige ding om te doen.

______________________