Waarvoor jy leef, en waarvoor jy sterf – twee kort notas

WOENSDAG 29 OKTOBER 2014

Op Sondag 14 November 2004 skryf ek: “Die vraag is nie aan die einde net waarvoor jy leef nie, die vraag is ook waarvoor jy sal sterf. My opinie is dat jy sterf vir dit waarvoor jy leef: vir die cause, die saak wat jy dien.”

Toe dink ek, mense wat kinders het, het iets waarvoor hulle lewe, en iets waarvoor hulle sal sterf. Ek noem dit nie omdat ek wens ek het kinders gehad nie; die kinders tema is bloot iets waarop ek gereeld terugval as ek dink aan belangrike temas wat die volwasse persoon se lewe raak.

Onvermydelike vraag, siende dat dit nou soos ’n opgeblaasde pienk olifant in die lug hang: Waarvoor lewe ék? Watse saak dien ék? Waarvoor sal ék sterf?

Antwoord: Ek het ’n maat. Ek het haar lief. Ek dink nie gewoonlik dat ek leef om haar gelukkig te maak nie, maar dit is iets wat daagliks meeste van my belangrike aksies en besluite affekteer. Sal ek vir haar sterf, indien nodig? Ja, ek sal.

Dalk wonder jy nou oor jouself. Hoe antwoord jy? Of glo jy dit maak dinge onnodiglik ingewikkeld om sulke vrae aan jouself te stel?

——————–

Ek het eers later ontdek daar was ’n opvolg, op Maandag 13 Desember 2004.

11:26

We all die. The point is to die for something … or alternatively we have to live for something, so that when we die, we will know our lives had not been in vain.

11:36

The question then is, what do you live for?

A lot of people will say, “We live for our children.”

I ask, “What does that mean?!” You live for your children, they live for their children … at some or other point someone will have to live for something else, whether they have children of their own or not!

Ek dink dis ondeurdag, selfs gevaarlik om te sê jy leef vir jou kinders. Dit voel reg. Jy’s regtig lief vir jou kinders, en jy sal regtig iemand se gesig pap slaan ter wille van jou kinders, so … dit kan mos net reg wees om te verklaar: “Ek leef vir my kinders! En my vrou … (of man).” Dan nie?

Nee! Dis iets wat edel en reg voel (en lyk op papier), maar in werklikheid vervang die een geslag die ander met geen behoorlike begrip van die waarde of moontlike doel van hulle lewens nie.

Hoor enige iemand anders die alarm weeklaag?!

______________________

Die man, die kind, en ’n spesiale toebroodjie

VRYDAG 24 OKTOBER 2014

Toe ek vyf jaar oud was, het ek een oggend in ’n boom gesit en wag vir die kleuterskoolbussie om my te kom haal. My ma was in die kombuis besig om vir my ’n toebroodjie te maak. Die volgende oomblik stop die bussie voor ons huis. Ek spring uit die boom uit, maak die tuinhekkie oop, en klim in die bussie in.

Soos die bussie wegry, sien ek hoe my ma by die voordeur uitkom met my toebroodjie in haar hande.

Dit het my hart gebreek. Ek het jare later nog vir haar vertel hoe diep dit my geraak het.

Ek is nou 43. Ek het vanoggend vir myself ’n toebroodjie gemaak, my vrou totsiens gesoen, en na die moltreinstasie toe gery.

Terwyl ek wag vir die trein, sit ek my plastieksakkie met die toebroodjie op ’n bankie neer. Ek herinner myself daaraan om nie die sakkie te vergeet nie (ek raak maklik verlore in gesprek met myself).

Dis toe dat ek onthou van die insident met my ma en die toebroodjie toe ek vyf was.

Ek wonder toe, as my vrou vir my die toebroodjie gemaak het, en ek vergeet die toebroodjie op die bankie in die moltreinstasie, hoe sou ek voel daaroor?

Tot my groot vermaak besef ek dit sou my diep ontstel het.

______________________

Maak jy geld deur kos te kook in ’n restaurant?

WOENSDAG 22 OKTOBER 2014

Vanoggend by die teestalletjie staan ek langs ’n ou oom van een of ander Westerse land. (Sy pienk skouers, ontbloot omdat hy ’n moulose frokkie aangehad het, het sy herkoms verklap toe ek nog etlike meter van die stalletjie af was.) Na hy liggies, in Engels, ge-flirt het met die eienaar van die besigheid, en met haar bejaarde moeder, het hy na my gedraai.

“Are you an English teacher?” wou hy vriendelik weet.

Op my bevestiging het hy opgemerk dat omtrent al die buitelanders wat hy raakloop, onderwysers blyk te wees.

“There are some engineers as well,” het ek hom reggehelp.

’n Hele paar jaar het al verbygegaan sedert ek laas ’n woord gerep het oor my ou obsessie, beroep en identiteit. Tog, toe ek wegry van die stalletjie, kon ek nie help om weer my kop te skud vir die vreemdheid van die vraag nie.

Stel jouself voor die eerste vraag wat iemand jou vra, is “Maak jy geld deur kos te kook in ’n restaurant?” Of, “Maak jy geld deur karre reg te maak?” Of dalk, “Maak jy geld deur mense te verteenwoordig in regsake?”

En indien mense dan nie aannames maak nie, dink hulle steeds dis heeltemal normaal om, met die intrapslag, te vra, “Hoe maak jy geld?”

Sou dit onbeleefd wees om vir iemand te vra, “Wat de hel het dit met jou te doen?!”

Natuurlik verstaan ek hoekom mense vir mekaar hierdie, en soortgelyke vrae vra. Jy’t beperkte geleentheid om iemand te identifiseer as vriend, vyand of neutraal; hoe hy of sy geld maak, is gewoonlik ’n maklike begin. (Asof iemand sal erken hy steel karre, of doen iets dergeliks om kos op die tafel te sit.)

Ek sou nietemin graag vir die oom wou verduidelik van my projekte – boekprojekte wat nie juis geld maak nie, maar wat vir my baie waarde inhou, en selfs ander maniere hoe ek geld maak wat wat nie in eenwoord etikette soos “English teacher” of “engineer”uitgedruk kan word nie. Ek wou ook nog noem dat baie Westerlinge net werk as English teachers om meer interessante projekte te kan befonds.

Toe hy my vra of ek by die plaaslike laerskool, ’n paar blokke van die teestalletjie af, klasgee, sê ek nee, ek werk by ’n taalsentrum vir volwassenes in die dorp.

“It’s just a part-time job,” voeg ek toe by, “but it keeps me alive.”

______________________