Die gesag van ’n logiese redenasie

SATERDAG 24 AUGUSTUS 2013

Ek dink vanoggend aan ’n kennis van my se reaksie op ’n stuk waarna ek ’n skakel geplaas het op Facebook ’n jaar of wat gelede. Sy reaksie kan min of meer opgesom word as, “Wie dink hierdie ou is hy?”

Vir ’n minuut of so reflekteer ek toe oor wie en wat ek was op hoërskool: dat ek nie veel van ’n indruk gemaak het op mense nie; dat my tydgenote heel waarskynlik nie verwag het dat ék van alle mense ooit een of twee interessante gedagtes sou noteer en die behoefte sou voel om dit te deel met mense nie.

Soos ’n mens se brein maar kraak en kreun om van een gedagte ’n volgende een te maak, wonder ek toe oor hierdie ding dat sommige mense persoonlik raak as hulle nie hou van jou argument nie. Ek wil altyd sê: Moenie na my kyk nie; kyk na die argument. My persoon is nie ter sprake nie. Die argument moet staan of val op sy eie waarde.

Ek besef toe dat die kennis van my se reaksie waarskynlik nie net oor mý gegaan het nie. Sommige mense glo eenvoudig dat raad en advies en insigte en opinies oor sake eksistensieel moet spruit uit die monde van gesagsfigure. Indien hierdie mense ’n godsdienstige identiteit koester, is dit te verwagte dat die figure wie se woord saak maak, godsdienstige gesag sal hê.

Wat hierdie kennis van my dus waarskynlik bedoel het, was: “Op watse gesag sê jy wat jy sê? Is jy God? Is jy Jesus? Is jy ’n skrywer van ’n Bybelse boek?”

My reaksie op so ’n posisie: Maar maak my argument nie sin nie? Of: Ek reken my opinie verdien om ten minste oorweeg te word want dit is relatief goed uiteengesit, en dit maak min of meer sin.

Maar ek verbeel myself hoe die ou sy hand sal vibreer in ’n gebaar wat sê: Stil! Logiese argumente is goedkoop! Elke tweede man of vrou op straat kan vorendag kom met ’n logiese argument! Ek praat van gesag!”

Ek dink toe, as iets verkeerd is met my maag, of met my kop, of as ek ’n uitslag kry êrens op my vel, sal ek iemand met opleiding in medisyne gaan sien. Ek mag dalk my ma se advies vra, of my vrou s’n of ’n kollega s’n, maar dis die persoon met gesag wie se opinie werklik gewig gaan dra.

Is dit nie dieselfde met sake oor wat ’n mens met jou lewe moet doen nie? Maak dit nie sin dat dié kennis van my sy kop sou skud, sy skouers sou optrek en sou vra, “Wie is jy?” nie?

———–

Die verskil is wetenskap versus opinie; meer spesifiek, as wetenskap vir my ’n antwoord kan gee op ’n vraag of ’n probleem, gaan ek meer gewig daaraan gee as aan iemand se opinie. As ek byvoorbeeld ’n virus opgetel het, kan my bloed honderd keer getoets word, en dit sal amper elke keer presies dieselfde uitslag gee. Aan die ander kant, as dit kom by die vraag van wat ek met my lewe moet doen, kan wetenskap, sover as wat ek weet, my nie veel help nie. As ek dan draai na iemand met religieuse gesag en hom moet vra wat ek met my lewe moet doen, wat sal hy doen? Hy sal geskrifte raadpleeg wat meer as ’n duisend jaar gelede geskryf is in die geval van Islam, en amper twee duisend jaar gelede of meer as twee duisend jaar gelede in die gevalle van Christendom, Judaïsme, Hindoeïsme en Boeddhisme. Die skrywers van hierdie geskrifte het sekerlik gesag gehad in die gemeenskappe waarvan hulle deel was twee duisend jaar gelede, maar is dit redelik om hulle opinie in vandag se wêreld te aanvaar sonder om krities daaroor te dink of een of twee alternatiewe te oorweeg?

Om terug te gaan na my voorbeeld: As iets verkeerd is met my maag, of as ek ’n uitslag kry op my vel, gaan ek ’n mediese traktaat raadpleeg wat dateer uit die tyd van Julius Caesar, of selfs nog verder terug, na die tyd van Plato of Sokrates? Gestel ek krap êrens uit my boekrak presies so ’n stukkie literatuur, sal ek dit dalk deurgaan as ek desperaat of nuuskierig genoeg is. Daar is sekerlik ’n kans dat daar ’n paar brokkies handige advies kan wees. Maar voordat ek gestolde volstruisbloed aan my oë smeer, of die vars ingewande van ’n baba krokodil aan my seer knieg, gaan ek beslis ’n tweede mening kry.

Ek sê dus nie die persoon wat godsdienstige geskrifte raadpleeg wanneer hulle soek na ’n antwoord op die vraag van wat hulle met hul lewens moet doen, is primitief nie. Die skrywers van die betrokke teks was immers in hulle dag gerespekteer as gesaghebbende figure. Ek vra bloot: Hoekom nie ’n tweede mening oorweeg nie, veral as die mening redelik, en dalk relatief logies uiteengesit is?

______________________

Manifestasie van kennis en vermoëns

DONDERDAG 22 AUGUSTUS 2013

’n Projek kom in die eerste plek op my lys omdat ek reken ek kan iets doen. Selfs kommersiële projekte is nie net op my lys omdat ek reken ek kan geld maak daarmee nie. En as iets eers geregistreer het in my kop dat ek dit kan doen, het ek nodig om dit te doen. Ek het nodig om te manifesteer dat ek dit kan doen.

Om tien projekte op my lys te hê waaraan ek wil werk, is nie ’n probleem nie. Alles is in die pyplyn. Ek sal nog by alles uitkom. Maar om één te kies uit die tien, beteken per definisie ek ontneem myself van die geleentheid om te manifesteer dat ek ander projekte kan doen. En dit verlam my by tye. Ek vind dit soms amper onmoontlik om oor te gaan tot aksie totdat ek hierdie dooiepunt opgelos het.

Sal al die ander projekte nie steeds in die pyplyn wees nadat ek een projek gekies het nie? Sal hulle nie steeds op die lys van projekte wees waaraan ek later sal werk nie?

Blykbaar is dit nie hoe my brein werk nie.

Ek doen duidelik iets verkeerd. Ek dink verkeerd.

’n Soortgelyke ding gebeur wanneer iemand iets vra, en ek ken die antwoord. ’n Skoot adrenalien skiet onmiddellik deur my are. Ek moet, sonder versuim, manifesteer dat ek weet!

Tog, ek is nie in die gewoonte om mense fisies aan te val as hulle dit waag om kennis te deel wat ek ook geweet het nie. En dit gebeur tog gereeld dat ek sonder te veel geestelike steurnis vir weke op ’n slag fokus op een projek.

Wat moet ek doen aan hierdie kwaal waaraan ek soms ly?

______________________

Slaan hard met dit wat jy die beste doen

WOENSDAG 21 AUGUSTUS 2013

As jy dit wil maak in hierdie wêreld – as jy wil slaag in belangrike doelstellings wat jy vir jouself gestel het, hetsy finansiële welvaart, óf om op 45 of 55 of 65 terug te kyk op jou lewe en te dink jy’t orraait gedoen – moet jy die beste ure van jou dag spandeer deur te woeker met die vaardighede waarin jy die meeste ervaring en/of natuurlike aanleg het.

Indien jy dit wat jy beter doen as enige iets anders opsyskuif ter wille van korttermyn oorwegings, is die kans dat jy ’n mate van sukses kan behaal nie ten volle uitgesluit nie, maar die waarskynlikheid verminder by die dag.

Dis ’n eenvoudige strategie: Slaan hard met dit wat jy die beste doen. Of soos die digter, W.H. Auden, gesê het: “You owe it to us all to get on with what you’re good at.”

DONDERDAG 22 AUGUSTUS 2013

Dalk hou jy nie van die idee van kompetisie nie. Dalk glo jy jou enigste wedloop is met jouself. Dalk dink jy die lewe is nie net wiskunde en wetenskap nie.

Wat ook al jou gevoelens oor hierdie aangeleentheid, as jy dit wil maak in hierdie wêreld, beter jy gereed wees om te kompeteer. Vir elke rand wat jy wil maak, is daar ’n ander man of vrou wat hulle visier instel op dieselfde rand. Vir elke produk wat jy hoop om op die mark te sit, of vir elke diens wat jy wil aanbied, is daar ten minste een ander man of vrou wat besig is om te werk aan ’n soortgelyke produk, of wat ’n soortgelyke diens aanbied. As jy dink jy weet iets, weet maar net, iemand anders weet dit heel waarskynlik ook.

Wat staan jou dan te doen? Is daar hoop vir die gemiddelde nie-geniale man of vrou wat nie toegang het tot onuitputlike hulpbronne om op te maak vir tekortkominge nie?

Die hoop is dit: Fokus op jou talente, elke dag. As dit is om koekies te bak en een vars dosyn na die ander te verruil vir harde kontant, dan doen jy dit. As dit is om kitaar te speel of liedjies te komponeer, dan doen jy dit. As dit is om mense bymekaar te bring en hulle iets te leer wat hulle nie geweet het nie, doen dit. As dit is om mense in nood te versorg, doen dit. As dit is om gedigte of essays of stories te skryf … dan weet jy wat om te doen. Slaan so hard as wat jy kan met jou nommer een vaardigheid.

Wat gebeur indien jy sukkel om geld te maak met jou nommer een vaardigheid, of as jy oortuig is daarvan dat daar nie veel van ’n mark is daarvoor nie? Sug jy, “Dis nou maar hoe die lewe is,” voor jy die geklassifiseerde advertensies fynkam vir die eerste en beste geleentheid om jou tyd te verkoop?

Die sentimente wat ek verwoord in hierdie aantekening is nie gemotiveer deur my oortuiging dat die kreatiewe lewe beter is as ’n lewe waar jy bloot oorleef van een salaris tot die volgende nie. Dis gemotiveer deur ’n oortuiging dat jou beste kans op oorlewing – oorlewing! – is om te fokus op jou beste vermoëns.

Steeds, indien jy reken dat die beste wat jy die wêreld kan bied, geen kommersiële waarde het nie, vra jouself: Is daar enige manier hoe jy met jou vaardighede of talente ’n probleem kan oplos vir iemand anders? Is daar enige manier hoe jy iemand kan help om te kom op ’n goeie plek waar hulle graag wil wees? Is daar enige manier hoe jy iemand kan help om weg te kom van ’n plek vanwaar hulle graag wil wegbeweeg? Selfs al maak jy nie geld deur ’n probleem vir iemand anders op te los nie, kan dit dalk lei tot iets anders wat jou omstandighede sal verbeter.

Die harde werklikheid is dat meeste van ons moet betaal vir ons eie brood en botter, en dalk nog vir enkele ander mense se brood en botter ook. Soms beteken dit dat ons onsself moet besig hou met aktiwiteite waar ons nie ons beste talent of vaardighede benut nie, maar dit bly belangrik om nie jou tyd te mors nie. As jy dan gedoen het wat jy moet doen om kos op die tafel te sit, kom terug by die dinge wat jy beter doen as meeste ander mense. Jou oorlewing, en ook jou uiteindelike sukses, hang af daarvan.

______________________