Drie redes hoekom ek foute moes maak

DONDERDAG 7 JULIE 2011

Die laaste keer toe ek in Suid-Afrika was, het my ma vir my gesê my pa is bang ek maak dieselfde foute as hy. Ek het dit baie interessant gevind, en het natuurlik saamgestem, maar omdat ek die saak verstaan het op ’n totaal ander manier.

As literatuur die pad is wat ek moet stap, die lewensweg wat ek moet volg, kan dit gesê word dat ek die laaste vyf jaar (en ’n paar maande) die pad byster geraak het. Dit kan dan gesê word dat ek inderdaad dieselfde fout as my pa gemaak het, deur te doen wat ek gedink het “reg” is volgens ander mense se standaarde – of dalk was my eie standaarde ietwat gekompromitteer, maar dis ’n storie vir ’n ander stuk.

Ek is egter van opinie dat die najaag van wins op meer maniere as wat ek kan tel die afgelope half-dekade, nie ’n mors van tyd was nie. Hier is die redes:

Rede een. Ek het geleer hoe om my eie werk te publiseer – van die registrasie van ’n domein tot HTML en WordPress, tot die voorbereiding van manuskripte vir druk-op-aanvraag dienste soos CreateSpace, CafePress en Lulu. Dan is daar ook lesse in bemarking, en ervaring met sosiale media, wat mens die geleentheid bied om jouself en jou werk bekend te stel aan ’n potensiële gehoor enige plek in die wêreld.

In kort, ek het veel geleer van dinge waarvan ek nie veel geweet het voor ek begin kyk het daarna as deel van pogings om geld te maak nie.

Rede twee. ’n Paar jaar gelede het ek geskryf hoe ontuis ek voel in die sogenaamde Wêreld van Geld. Ek het gekyk na mense wat geld het, en ek het hulle beny vir die oënskynlike gemak waarmee hulle beweeg het in hierdie misterieuse wêreld. Dit was baie duidelik dat hulle oor die regte woordeskat beskik het, geweet het wat die regte aksies was om te neem om geld te maak, en genoeg ander mense geken het wat oor soortgelyke talente beskik.

In die Wêreld van Geld het ek gevoel soos die vaal, plattelandse kind sonder skoene wat by sy neefs en niggies gaan kuier in die Groot Stad.

Nou, meer as vyf jaar nadat ek my soektog na wins en finansiële welstand begin het, na dosyne e-boeke oor bemarking en hoe om geld te maak, dosyne video-lesse, selfs ernstige ondersoek na die moontlikhede van “online poker” en “Forex trading”, kan ek met ’n aansienlike graad van oortuiging sê dat ek nie meer ongemaklik voel in die Wêreld van Geld nie. Meer as dit, ek kan nou sien dat vele van die mense wat my voorheen so beïndruk het met hulle oënskynlike kennis en bedrewenheid met geld, eintlik elke dag maar net hulle oë toeknyp, die dobbelsteen gooi, en hoop vir die beste.

Rede drie. Teen die einde van 2005 het my inspirasie vir nuwe skryfwerk begin opdroog. Daar was nie veel meer wat ek kon of wou sê oor die vele onderwerpe wat ek aangeraak het in my Persoonlike Agenda projek, en die ses maande se skryfwerk wat daarna gevolg het nie. Natuurlik was daar ander onderwerpe waaroor ek kon skryf, maar nie enige wat my genoeg geïnspireer het, of waaroor ek genoeg selfvertroue gehad het om te skryf nie.

Die laaste vyf jaar se vele mislukkings, en enkele – maar betekenisvolle – suksesse, asook die wye spektrum van onderwerpe waaroor ek gelees het, en selfs mense wie ek teëgekom het op aanlyn-forums en oor wie ek gelees het, was, in terugskouing, presies wat ek as produseerder van literatuur nodig gehad het.

Moes ek dus in Januarie 2006 anderpad gekyk toe ek die eerste advertensies gesien het wat een of ander kits-rykdom produk aan my wou verkwansel? Ek wens soms ek het. Ek wens soms ek het nie soveel tyd gemors met so baie navorsing en projekte wat uiteindelik geen dividend gelewer het nie – buiten ’n kriptiese kantnota wat bloot sê, “Dit werk nie – of ek kan dit nie laat werk nie.”

Ek was voorheen vol selfvertroue oor my keuses. Ek was spyt oor min dinge wat ek gedoen het, of nie gedoen het nie. Dit is nou duidelik dat die laaste vyf jaar ’n goeie leermeester was: Dat ek waardevolle lesse geleer het deur foute te maak soortgelyk aan foute wat my eie pa dertig of veertig jaar gelede gemaak het.

Ek is selfs in die versoeking om te sê ek is ’n beter mens as gevolg daarvan.

______________________

Hoekom Suid-Afrika ’n groot fokop is

WOENSDAG 6 JULIE 2011

Suid-Afrika is een van daai lande wat, ten spyte van merkwaardige menslike potensiaal, natuurlike skoonheid en minerale rykdom, geklassifiseer kan word as ’n MAJOR FOKOP.

Suid-Afrika was nie ’n MAJOR FOKOP 350 jaar gelede nie. Nguni-sprekende stamme het meer as ’n duisend jaar vroeër stadig begin migreer onder andere suidwaarts, af langs die kus van Oos-Afrika, en gemeenskappe soos die San en die Khoi het hulle ding gedoen op die Weskus en ander dele meer na die binneland toe. Toe, in die sewentiende eeu, kom die Hollanders, en ’n rukkie later die Franse en die Duitsers en ’n paar ander verlore Europese siele.

Nou, ten spyte van wat sommige historici en politieke orators mens wil laat glo, was die blote aankoms van die bleekvelle nie wat die MAJOR FOKOP veroorsaak het nie. As hulle bloot vir die San en die Khoi laat weet het, “Luister, daar’s ’n nuwe game in town, en die game se naam is, die-plek-behoort-nou-aan-ons. Ons weet julle taal bevat moontlik nie eens die regte woorde om uitdrukking te gee aan privaat eienaarskap en die maatskappy-is-baas nie, maar dis hoe ons die ding doen waar ons vandaan kom. Plus, ons het pype wat loodballetjies vinnig uitblaas en enige van julle kan neervel op die plek as julle nie wil saamwerk nie,” kan mens nog argumenteer dat die Khoi en die San kon gereken het, “Whatever, ons het gesien wat die pype en die balletjies kan doen, en die mense lyk ernstig. Kom ons loop soek beter weiplek vir ons beeste.”

Die probleem was dat die bleeksiele mense nodig gehad het om slote te grawe, klippe te kap, mure te bou, beeste op te pas, bome te plant, en vrugte en groente te oes. En die klomp matrose en soldate wat gewerf is op die dorp- en stadspleine van Holland en naburige lande kon óf nie alles self doen nie, óf hulle was nie gretig vir al die hande-arbeid in die Afrika-son nie.

Nou, hierdie mark vir hande-arbeid kon nog oukei vir almal uitgewerk het indien redelike kompensasie aangebied was. Dit is egter op hierdie punt waar dinge alte verskriklik verkeerd begin loop het. ’n Mees barbaarse gebruik het weer populêr geraak in die eeu of so voor die Wes-Europeërs anker laat sak het in Tafelbaai: die gryp van vry mense, die slaan van kettings om hulle hande en bene, en die brutale geweld waarmee hierdie mense geforseer is om teen hul wil arbeid te verrig. Dit was waar die MAJOR FOKOP ingekom het.

Mense is in Angola, Madagaskar, en elders in Afrika gaan vang soos diere, op skepe geforseer, en ’n eenvoudige keuse gegee: werk gratis en verniet in son en wind, in die hitte van die somer en die bitterste wintermaande, of sterf honger en alleen. Dieselfde keuse is gegee aan politieke gevangenes van wat vandag Maleisië en Indonesië is, en aan ander mense wat teen hulle wil Kaap toe gebring is om werk te doen waarvoor die Hollanders en die ander Europeërs óf te lui was, óf wat hulle eenvoudig nie wou, of kon doen nie.

Hierdie ding van een groep mense wat ’n ander groep mense uitbuit en hulle van hul vryheid beroof, is, soos enige redelike mens kon verwag, nie iets wat vinnig vergewe of vergeet word nie.

Twee honderd of so jaar later het nasate van die Europese matrose en soldate en sieketroosters van die sewentiende en agtiende eeue die gebruik voortgesit om bruin en swart mans, vrouens, en selfs kinders te forseer om te werk op plase en in ander nywerhede.

Nader aan ons eie tyd, so van die laat negentiende eeu af, het daai hoogdrawende meesters van wit oppergesag, die bewoners van die Britse Eilande, ook handjie bygesit om te verseker Suid-Afrika beland in die MAJOR FOKOP kategorie. Met behulp van wette en regulasies het hulle duisende swart mans nie veel van ’n keuse gegee anders as om hulle arbeid te verkoop op die myne nie. Verdere regulasies het hulle families verhoed om saam met hulle huis op te sit in die buitewyke van die nuwe industriële dorpe. Hierdie swart werkers, meestal ongeskoold volgens Westerse standaarde, is ’n hongerloon betaal vir ure se harde arbeid om rykdom uit die Suid-Afrikaanse aardbodem te grawe, alles sodat die meesters van wit oppergesag nog kragtiger kon word, en nog deftiger en luukser huise kon bewoon.

In kort, ongeregtigheid, wreedheid en kortsigtigheid word nie gepleeg teen die een geslag, en teen die volgende geslag is alles weer reg en almal sing saam gesange en psalms om die kampvuur nie. Een groep individue wat die lewe uit ander groepe individue druk, lei in die beste van gevalle tot ’n FOKOP. Gooi by rassistiese maatskaplike beleid, gebrek aan politieke verteenwoordiging, en ’n benadering tot opvoeding wat dit duidelik maak dat die groep wat oor die meeste mag beskik, hulleself sien as die baas van ander groepe, en jy sal jou sterre dank as jy nie eindig met ’n situasie wat eeue later nog ’n MAJOR FOKOP is nie.

Jy kan dit ekonomiese ongelykheid noem; jy kan dit rassisme noem. Aan die einde kom dit neer op ’n eenvoudige vraag: Wie werk vir wie, en hoeveel sê het die mense wat die harde arbeid verrig in die hele storie?

______________________

Weer tyd vir ’n “dom” vraag

WOENSDAG 6 JULIE 2011

Hoekom maak ek nie geld met my skryfwerk nie? Hoekom dink ek feitlik nooit eens daaraan nie? Hoekom kan dit amper as ’n “dom” vraag beskou word?

Een van die belangrikste lesse oor bemarking en entrepreneurswese wat ek geleer het, is die volgende: om suksesvol te wees, moet die entrepreneur ’n groep mense identifiseer wat óf gretig is om weg te beweeg van iets (soos om oorgewig te wees), óf gretig is om nader aan ’n sekere punt te beweeg (soos om ’n gholf-voorgee te verbeter). ’n Verdere vereiste is dat hierdie groep mense bereid moes wees om te betaal om óf weg te kom, óf nader te beweeg aan hulle ideale punt. Die idee is dan dat die entrepreneur sal dink aan iets wat hierdie mense in staat sal stel om te kry wat hulle wil hê, of om te kom waar hulle wil wees; of vir die bemarker om ’n produk te identifiseer wat dit moontlik sal maak, en dan teen ’n kommissie hierdie produk te bemark aan die regte groep mense.

Hoe pas my skryfprojekte in by bogenoemde begrip? Wie sou my mark wees? Op watter demografiese teikengroep sal ek my visier draai? Hoe aggressief sal ek my “produk” bemark as die “oplossing” vir hulle probleme of strewes?

Feit van die saak is, ek is ongemaklik daarmee om te dink aan my notas oor identiteit, oor die gesukkel om sin en betekenis van die lewe uit te sorteer, en oor die proses om my plek in die wêreld te vind, as ’n produk. Ek is oukei daarmee om aan die einde seleksies van my materiaal in gedrukte of elektroniese vorm te publiseer en ’n prys daaraan te heg. Ek is nie oukei daarmee om daaraan te dink as ’n produk nie – soos ’n gids wat jou leer om jou tennisafslaan te verbeter, of om gewig te verloor (belangrik soos hierdie dinge mag wees).

Maar ek het steeds nodig om die vraag te beantwoord. Is daar enige manier hoe ek materiaal kan produseer wat kommersiële waarde het? Is daar onderwerpe waaroor ek kan skryf wat ’n groter mark se aandag kan trek? Is dit moontlik dat ek werk kan produseer aan ’n mark wat bereid is om te betaal daarvoor?

Op ’n stadium het ek die idee gehad dat ek iets moet doen wat niks te make het met literatuur nie waarmee ek huur- en kosgeld kan verdien, en om dan die res van my tyd te spandeer aan die vrye uitdrukking van my werklikheidservaring, onbesoedeld deur bekommernis of die agente van kommersiële waarde die materiaal aanvaarbaar sal vind of nie.

Tot ’n mate is dit wat ek doen deur my brood en botter te verdien as Engelse onderwyser.

Ek dink wel die tyd is ryp om ten minste weer te wonder of ek ’n bestaan kan maak as ’n skrywer. Kan ek myself aan die lewe hou as my aardse bestaan afhanklik was van wat ek skryf?

______________________

As ek terugkyk oor die laaste vyftien jaar

DINSDAG 5 JULIE 2011

As ek terugkyk oor die laaste vyftien jaar (klink skielik nie so lank nie), dan kry ek amper lus om te sê: Ek moes nooit moeite gedoen het met geldmaak nie. Dis duidelik nie my ding nie. Dis nie wat ek veronderstel is om te doen nie …

Natuurlik kan ek nie te ver gaan met die hele veronderstelling-storie nie. Dit impliseer Goddelike Roeping, of Kosmiese Opdrag, en hoewel ek hierdie tema aanraak vir literêre waarde, kan ek dit nie deel maak van ’n rasionele argument nie – of ek kan, maar hierdie is nie die plek daarvoor nie.

Die vraag wat wel by my opkom as ek dink aan ’n alternatiewe persoonlike geskiedenis die afgelope vyftien jaar – sedert 1996, is waaroor sou ek geskryf het?

Die feit dat ook ék moes geld maak om te oorleef, het my geforseer om, ongemaklik soos dit was, te onderhandel met die wêreld, soos ek die wêreld gesien het oor die laaste vyftien jaar. Ek moes op een of ander manier my plek vind, of my plek definieer, of uitkrap, of oopbaklei. Ek moes uitvind wie en wat ek was – en is – IN HIERDIE WÊRELD.

Ek moes dit doen omdat ek geld nodig gehad het, en niemand het geld aangebied vir niks nie. Soos meeste ander van my geslag en dié voor my, moes ek op die arbeidsmark my ware uitstal en hoop iemand sien iets waaruit hulle ’n wins kon maak. Indien die proses dan nie kon werk in my geboorteland nie, dan enige ander plek in die wêreld.

Om te sê hierdie proses van maak-jouself-bruikbaar-vir-iemand-met-geld-of-word-’n-boemelaar was nie regtig waaraan ek my tyd wou verwyl die afgelope vyftien jaar nie, is om net die oppervlak te krap. Punt is, ek moes dit doen. En dit het my storie geword: Hoe ek vanaf my middel-twintigs probeer het om te onderhandel met die sogenaamde establishment. Hoe ek probeer het om, soos ek geskryf het in Mei 1998, my rekening met die establishment te vereffen – sodat ek die vryheid kon hê om te kon kies wáár, hóé en op watter terme ek ’n verhouding met hierdie wêreld sou hê.

Waaroor sou ek geskryf het as ek uit ’n “ou geld” familie gekom het, as ek die opsie gehad het om te onttrek na die kothuis op die familie landgoed? Sou my skryfwerk beter gewees het? Interessanter? Sou dit meer literêre waarde gehad het? Sou ek materiaal geproduseer het met meer kommersiële waarde?

Wie weet. Dalk was, en is dit, nie deel van my Kosmiese Opdrag, of my Goddelike Roeping nie.

En as daar geen opdrag of roeping is nie?

Dan weet ek steeds: Ek moet skryf.

______________________

Die einde van my jeug begin

DINSDAG 21 JUNIE 2011

Dit pla my kwaai dat ek amper veertig is, en [besonders min geld het]. Ek onthou tien jaar gelede, op my dertigste verjaarsdag, was ek more or less broke. Ek het gedink: “Wow, dertig en broke.” Volgende Woensdag is ek veertig.

Om alles te kroon, dink ek gereeld ek mors my tyd deur geld na te jaag terwyl my taak in die lewe is – of dalk was op ’n stadium – om te skryf. Dis amper asof ek ’n kans gewaag het vanaf 2006 om voltyds geld na te jaag, met die idee dat ek later kan terugkeer na my skryfwerk. Vyf jaar later, en ek begin paniekerig raak. Om meer as een rede.

WOENSDAG 22 JUNIE 2011

Mens kom agter wat ander 39/40-jariges ook al besef het: Die stryd gaan voort.

MAANDAG 27 JUNIE 2011

Dit het gebeur met die hippies van ’69, en met die punks van ’79. Dit het gebeur met die grunge rockers van die vroeë negentigs. Dit gebeur met super-modelle, en dit het gebeur met ’n tennisspeler wat in die laat sewentigs en vroeë tagtigs Wimbledon vyf keer in ’n ry gewen het. Dit het selfs gebeur met die “teenage queens” waarvan Roger Waters gesing het in 1992. Almal raak ouer. (Behalwe as jy jonk doodgaan.)

DINSDAG 28 JUNIE 2011

Die laaste dag van my dertigerjare. Dit was ’n lang dekade. ’n Goeie een …

Ek vermoed ek voel soos vele ander 39-jariges gevoel het op die vooraand van ’n nuwe dekade: Kan ons nie net klaarkry hiermee nie? Ek wil regtig aangaan met die res van my lewe.

Wat beteken dit in elk geval om veertig te wees? Is daar ’n universele betekenis daaraan wat van toepassing is op almal wat wonder oor hulle lewens op die vooraand van die veertigste herdenking van hul toetrede tot die lewe?

Wat beteken dit vir mý om te sê ek is môre veertig? Wat sal dit môre beteken om te sê ek is vandag veertig?

Ek leef.

Ek is dankbaar daarvoor.

Ek is lief vir iemand, en daarvoor is ek baie dankbaar.

Dieselfde iemand is lief vir my. Ek is besonders dankbaar daarvoor.

Ek glo nog aan dinge. Ek glo nog aan my eie potensiaal. Ek glo nog aan my drome.

En daarvoor is ek dankbaar.

Die stryd gaan voort – om te wees wie en wat ek kán wees. En vir dit om goed te wees.

SATERDAG 2 JULIE 2011

Terwyl ek druk besig is om angstig te raak oor wat ek nog moet doen voordat ek vyftig tref, het ek nog ’n obskure mylpaal verbygesteek: Vyftien jaar (en twee dae) gelede het ek gearriveer in Noordoos Asië.

Ek het een dag tevore 25 geword.

______________________